أبو علي سينا ( مترجم : عبد الرحمن شرفكندى " هه ژار " )
282
قانون ( فارسى )
تلخى و خوشبويى آن بندآمدههاى كبد را باز كند . گذرگاه غذا را مىگشايد . روغن پسته علاج درد كبد ناشى از رطوبت و غلظت است . اگر كسى گويد : پسته براى معده زيان و سودى چندان ندارد ، مىگويم از دل بهم آمدن و برگشتن معده جلوگير است و دهانهء معده را تقويت مىنمايد . اندامان راننده : نه قبض است و نه ملين . زهرها : پسته و بويژه اگر با شراب بسيار پرمايه و تند بپزد پادزهر نيش حشرات موذى است . فسافس ( ساس ) : جانورى است مثل كنه و در شام مشهور است . در رختخوابها پيدا مىشود . ممكن است همان باشد كه ما انحل مىگوييم . نفس : ساس را با خل يا شراب بخورند زالو را از گلو بيرون آورد . اندامان راننده : بو كردنش زهدان را نشاط بخشد و خفگى زهدان را دفع كند . اگر ساس را خشك كنند و بسايند و گردش را در سوراخ ذكر ريزند دشوارى شاشيدن را بر طرف سازد . تبها : هفت ساس را در يك دانه باقلى جاى دهند و ببلعند به شرطى كه قبل از آمدن تب سه در ميان باشد تب را دفع كند . زهرها : بدون باقلى بلعيدن ساس پادزهر حشرات موذى است . فار ( موش ) : آرايش : خون موش زگيل را برمىكند . مدفوع موش و بويژه سوختهء آن كه با عسل مخلوط باشد و بر سر مالند در علاج داء الثعلب مفيد است . سر : بچهاى كه آب از لبولوچهاش سرازير مىشود ، اگر موش را بريان كنند و بعدا بخشكانند و بچه بخورد شفا يابد . اندامان راننده : اگر مدفوع موش با كندر و ( اونومالى ) تناول شود . سنگ را خرد كند . اگر مدفوع موش را شياف كنند شكم بچه را روان سازد . با آب بپزند و بيمار عسر البول در آن نشيند سود بيند . زهرها : مردم همه مىگويند اگر موش را بشكافند و به نيشزدهء كژدم نهند خوب است . فرس ( اسب ) : در تأثير دارويى سرگينش برابر با سرگين الاغ است . ورم و جوش : سوختهء پوست كرهاسب در آب حل شود و بر جوش مالند شفا دهد . سر : گويند برآمدگىهاى زائد زانوى اسب را بكوبند و با سركه بخورند علاج سردرد است . اندامان راننده : پنيرمايهء ماديان در علاج قرحهء روده ، فساد معده ، اسهال هميشگى ويژگى دارد . فقلامينوس : گويند بخور مريم است كه تيرهاى از عرطنيثا باشد . خاصيت : زداينده ، تكهكننده ، بازكننده ، گدازنده و تنقيهبخش است . تناول بيخش كمهوشى آورد و عرق كردن زياد بدنبال دارد . آرايش : سه مثقال از اين دارو - نبايد از سه مثقال تجاوز كند - با شراب انگورى سياه ، يا با ( مالىقراطن ) كه با آب مخلوط باشد بخورند علاج يرقان است . كسى كه اين دارو را خورد بايد دراز بكشد و خود را با پوششهاى بسيار بپوشاند تا بسيار عرق كند و عرق به رنگ زرداب بيرون دهد . تا از يرقان شفا يابد . بيخ اين گياه پوست را تنقيه كند ، لكههاى سياه را بزدايد . آبپزش تركهاى ناشى از سرما را خوب مىكند . وسط بيخش را با كارد حفر كنند و پر از روغن زيتون كنند و بر خاكستر گرم نهند تا